presskg.com Архив Редакции газет Кыргызстана Кыргыз эл макалдары Zaman Кыргызстан Агым 1 Агым 2 Айыл деми Алиби Асман пресс Азия news Арена kg Фабула Кереге kg Кыргызстан маданияты Көк Асаба Кутбилим Леди kg Майдан.kg Кыргыз туусу Учур Айгай kg Аалам С.С.С.Р Эл турмушу Эл сөзү Добулбас kg Айкын саясат Ачык саясат Майдан kg Адилет press Жалал-абад үнү Тарыхый мурас Обон Кыргыз руху Diezel Айыл өкмөтү Нур Эл De факто Жаңы кылым Апта Бишкек таймс Назар Энесай Эркинтоо Нур реклама Айат пресс Адилет пресс Лозунг Кабар



  Көсөмдөр жетпей көксөгөн

Сен кимсиң аялзаты?
"Дүйнө жүзүндө кылымдар бою дөө-шаа эркектер келатат, бирок алардын баары тырнактайынан улуу аялдардын колунан өстү"
Уольт Уитмен

…Аялзаты, эзелтеден бери "Сен жөнүндө" көп уламыштар, көп дастандар жаралды. Аларды сен жараттың. Эгер сен болбосоң, ошол дастандар, уламыштар жаралбай калмак. Жашоонун маңызы ачылбай калмак. Кылымдар катмарында ордуң улуу, кызык… Бирде даңкталып, бирде макталып, а кээде… Оо аялзат, жер эне жашап турганда, сен да барсың… Ошон үчүн Сенин таманың турган жер бейиш деп бекеринен айтылбаса керек.

Аялзаты … Ал ким? Чыгыш легендаларында "сулуулуктун кудайы" же "сыртка чагылып туруучу өзгөчө шоола", - деп эсептелген. Айрым учурларда "жылан же көгүчкөн", "уу же каар" делинип, мүнөзүнө нелерди гана салыштырышпаган. "Аялдар миф, аялдар тагдыр" деп да айтылган.
Сен кимсиң аялзаты? Кылымдан кылымга ушул суроо эркектерди таң калтырып да, азап тарттырып да келет. "Ажарынан көз айрый алгыс мага өтө жакын жана менден ушунчалык алыс өмүр жолдошум", "менин чагылдыруучу фантастикалык чыгармам", "шыктандыруучу, көңүл эргитүүчү жандык же жөнөкөй эле бала төрөө куралы", "кастарлоочу да ардактоочу да теңир сулуусу", "мен аялзатын сүрүнөн гана сүрдөп, аялзатынын илебине гана жылынып, аялзатынын шамалына гана үшүйм", "ал сулуу, ошо үчүн дүйнө сулуу", "досумдан таппаган айкөлдүктү аялзатынан табам", "жакшы аял бороондогу үй, жаман аял үйдөгү бороон". Мына ушундай бааланат аялзаты. Аларга арналган сулуу сөздөр мөндүрдөй жааганына карабай, тарыхта алар көрбөгөн азап-тозок, кордук-басынтуу калды дейсизби? Көздөрүн бажырайтып, базарга мал сыяктуу сатылган учурлары да болбоду беле?... Не деген түйшүктөрдү башынан кечирип, не деген тоскоолдуктарды жеңбеди дейсиз?
Адамзат жарык дүйнөгө келгенде кошо келген сүйүү сезими алгач аялзатына арналыптыр. Сүйүү жөнүндө биринчи жаралган чыгарма биздин заманга чейинки грек акыны Катулга таандык. Ал өзүнүн ашыгына сүйүү ырын тартуулап, поэзияга бурулуш жасаган экен. Ошол күндөн тартып, аялзаты сүйүү темасынан алыстай элек.

Канчанын эт жүрөгүн жараладың,
Керилген ак маралдай келбет менен.
Канчанын ой-санаасын сабаладың,
Кайталап асылдыкты эне деген.

Билгизбей, унуткарган арман барын,
Бакытты аялзатка арнап калгын.
Дүйнөдө улуу урпак улансын деп,
Учурган бийиктикке балапанын! - деп, акындарыбыз да аялзатына астейдил мамиле жасап келет.
Жашообузду энесиз, аялсыз элестетип көрөлүчү, кунары жок кутсуз дүйнө көз алдыбызга тартыла түшөт. Жараткан ошол кутсуз дүйнөдөн сактасын! Энени ээрчиген бала, кыз жандаган жигит, аялды сыйлаган эркектер болсун !

Гүлбарчын Якубова









??.??