Айгүл ШАРШЕН

Сыноо

Сыноо

<<2 of 30>>

— Кызым, сен инилериңе антип айтпай жүр, Аси чоң атаңдын кызы, оозуңдан чыгат экен таарынба, — деди Нуралы дагы.
— Эмнеге алар өздөрү балалуу болушпайт, Асини бербей койбойт белеңер.
— Сага эмне дедим? — Сапийна кызына акшыя карады.
— Бага албай калдыңарбы? — деди өчөшкөндөй Зайна.
— Мен Аси чоңойсо эле менин сиңдимсиң деп айтам! — Зайна жүгүргөн бойдон чыгып кетти. Нуралы менен Сапийна бири-бирин карап отуруп калышты.
— Асини мен жакшы көрөм, — деди Зыпар болпое, — Аны дагы алып келишеби?
— Окуу башталганда чоң атаңдыкына барасыңар да, — деди Нуралы.
— Сарайдан эле барып келип окушат, — деди Сапийна күңкүлдөп.
— Апа, Аси биздин бөбөгүбүз да, эмнеге бердиңер эле? — деди Жайна куру калгансып.
— Аси чоң атаңардын кызы, экинчи айтпагыла дедим го? — Сапийна ачуулу карады, — Бар, эшикке ойногула!
— Макул, — деди Жайна, чоңураактары ойноп кетишти, беш жашар уулу Жапар менен Залкар эч нерсе менен иштери жок эле, алар али эч нерсени элебейт деле.
— Жашабагыр десе, кайдан билет бу, акем менен жеңем укса капаланат го?
— Алар да түшүнөт, бала деген бала эмеспи.
— Бала болбой курсун, Зайна эле айтпаса, беркилери түшүнбөйт деле.
— Окууга сарайдан барса алыс болуп калбас бекен?
— Алыс болбойт, кокус Зайнаң бирдеме деп койсочу, акемдер бизди үйрөткөн экен дебейби, тынч жүрүп окуй берсе го, — деп Сапийна кабак чытый күйөөсүнө карады, — Бекер берген окшойбуз, бир тууган киши бала үчүн жаман-жакшы айтышып калбасак болду, бала немелер жүрөгүн оорутпаса эле…
— Балдарды жибербей койсок акем капа болот го?
— Көрөбүз го, дагы бир ай бар го?
— Мейли, мен Залкарды алып койго барайын, — Нуралы өйдө болду.
— Эми ылдыйлатасың да.
— Ооба, тойгон койлор өздөрү деле ылдыйлай баштайт.
— Мейли, балаңды ээрчитип ал, — деп Сапийна кала берди, ал кеткенден кийин Зайнага отуруп алып баарын түшүндүрдү, жакшы айтып ал эми алардын кызы болоорун айтып анан тим болду. Ошондон баштап алардын үйүндө Айсалкын жөнүндө сөз болбой турган болду, Нуралы жакага түшкөндө агасыныкына май, сүзмө алып барып берип турат, алар кубана тосуп алып кайра балдарга деп таттуу тарапасын салып берип узатат. Убакыт өтө берди, Аси тай-тайлап басып калганда Туралы кызынын тушоосун кестирип эл чакырып тойчук берди. Зууранын жан алы калбай кызына жалынып-жалбарганын көргөн Нуралы менен Сапийна ого бетер ал кызга көңүл бурбай колдоруна да алышпады. Эл тарагандан кийин Зуура аларга карап:
— Сапийна, силер бизди таарынат деп ойлобогула, Асинин кубанычы бизге, аты жөнү силерде эле, ушуга дагы шүгүр, колуңарга алып эркелетип мээримиңерди аябагыла, — деди.
— Ооба Нуке, биз таарынбайбыз, сендей бир тууганым болбосо мага бирөө бир кумалак карматат беле, жашым кырк бешке келди, жеңең кырк экиде, кудайдын ушунусуна шүгүр, келиним экөөңөр бизди баланын Жыпар жытын жыттатып бактылуу кылып отурасыңар, — деди Туралы.
— Аке, койсоңорчу, кыз болсо дагы эрмек болсун.
— Кыз эмес кызыл чүпөрөк бербейт айланайын башка бирөө, — Зуура чын дилинен айтты, ал ушул кезде өзүнүн ичинде түйүлдүк пайда болгонун билбеди, кыргыздын илгертен келе жаткан салтында ырым кылып баланын артынан бала келет дегени бар эмеспи, ырым-жырымдын деле пайдасы тийип калат. ошентип Айсалкын бир жарым жаш болгондо Зуура боюнда бар экенин врачка барып билгенде ишенээр-ишенбесин билбей дел болду, анан дагы жашы өткөндө төрөттүн кандай болоорун билбеген аял коркту: «Мен чын эле төрөймбү, кантип төрөөр экенмин, жыйырма жылдан бери төрөй албай жүрүп эми төрөймбү кудай, бул кандай табышмагың эле, ушунун баары кайним менен абысынымдын чын пейили менен өз баласын бергенинен болсо керек, Асим акжолтой болду, оо кудайым ушунуңа шүгүр, бир тырмактын айынан канча түндү уйкусуз көз жашымды төгүп өткөрбөдүм беле», — деп ойлонуп үйүнө кирди. Өзүн көздөй жүгүрүп көпөлөктөй делбиреген кызына канатын жая берди:
— Ак жолтоюм менин, май көтөнүм, секетиң кетейин секелегим! — Өпкүлөп ыйлап жаткан аялын көргөн Туралы таңгала карады:
— Зукен, сага эмне болду, догдурга көрүндүңбү?
— Ооба көрүндүм, — Зуура күйөөсүнө мөндүрдөй бетин жууган көз жашын аарчууга алы келбей карады, — Көрүндүм атасы, Асим ак жолтой болду!
— Түшүнсөм буйрубасын Зукен.
— Туку, менин боюмда бар экен! — Зуура ый аралаш күлүмсүрөдү.
— Ыя, ким айтты?! — Туралы ордунан тура калды.
— Врач айтты, үй ай болуптур Туку, мен төрөйт экенмин, — Зуура улам колундагы эч нерседен бейкапар өзүнүн бетиндеги жашын быйтыйган колдору менен аарчып:
— Апа, апа, — деп чулдураган наристени өөп коюп сүйлөй берди, — Аси бизге бакыт алып келген ак жолтой, май көтөн кыз болду!
— Болсун, болсун Зукен, ыйлабай отуруп сүйлөчү, — деди Туралы дагы негедир өзүн бактылуу сезе кубанычын жашыра албай, ал ишендиби же ишенбедиби, түшүндөгүдөй болуп эндиреп турган эле.
— Ай кудай ай, үмүт үзүп калганда жаман экен, — Зуура кызын алдына алып отурду, — Өзүм да билбейм, врач айтса эле жиндидей болуп үйгө жөнөдүм.
— Кудай бар экен да Зукен, Аси периште болду ээ? — Туралы анын алдындагы кызды колунан алып өөп-өөп алып анан отура калып көмкөрөсүнөн алдына жаткырып шымын ылдый кылганда Зуура ага таңгала карады:
— Эмне кылып жатасың Туку?
— Көтөнүн майлайм.
— Ошо болчу беле?
— Болот, май көтөн кыз болду кызым, — Туралы дасторкондогу сары майдан алып майлап кайра эңкейип кыздын көтөнүнөн өптү, — Май көтөнүм, куу баш атаңды май баш кылган ак жолтоюм!
— Оо кудайым, — Зуура көзүн жума жакасын кармады, — Аман-эсен ыңаалаган үнүн угузуп колума тийгизе көр, эне болуу бактысына эгедер кылдың, мен дагы көп аялдардай эле өз баламды колума алып, ак сүтүмдү берип чоңойтоюн…
— Зукен, — деди Туралы, — Жүрү, Нукеникине барып аларды дагы кубанталы.
— Макул Туку, макул барып келели, — Зуура шаша түштү, — балдарды дагы биякка жөнөтпөй калышты. Экөө дүкөндөн майда барат алып төштөгү мал сарайды көздөй жөнөштү, мезгил коңур күз эле, жайлоодон келип балдары менен сарайда эле, Нуралы кой кайтарып кеткен, Асини көпөлөктөй кылып кийинтип алышкан, аны Туралы өңөрүп Зуура жанында жөө келе жатат.
— Ээ Зукен.
— Оов.
— Тагдырды карасаң…
— Ооба десең.
— Ойго келбеген иш, түңүлүп калбадык беле.
— Мен дагы түңүлгөнмүн.
— Уул болсо экен эми.
— Туку.
— Ийи.
— Антпечи бай болгур, кыз болсо да өз каныбыздан болгону кандай ырыс.
— Ооба, пендемин да Зукен.
— Ошентсе дагы кесир кылбай бергенине тобо дейли.
— Туура айтасың Зукен, Нукем кандай сүйүнөөр экен? — Туралы кудуңдай карап койду, — Байкушум аябай сүйүнөт го?
— Ооба, экөө тең кубанышат байкуштар.
— Нуку койдо болсо керек.
— Койду карабаса болбойт да, — Алар сарайга жакындаганда Зыпар менен Жапар жүгүрүп тозуп чыкты, Зайна чоңое түшкөнгөбү эшиктин алдында карап турган Жайна болсо Жапарлардын артынан келе жатат:
— Чоң ата-а!
— Чоң апамдар келди!
— Чоң ата, Асини мага бериңизчи ойнотом.
— Айланайындар десе, чоңоюп жатасыңарбы? — Зуура аларды бирден өөп чыкты, — Асини ойноткула, үйгө эмнеге барбай калдыңар ботом?
— Оо баатырлар десе, чоңойдуңарбы? — деп Туралы бакылдай эшиктин алдындагы мамынын жанына токтоду, — Кел балам, Асини ал!
— Аке келгиле, — деп Сапийна чыга калды.
— Келдик балам, Нукем койдобу?
— Жатасыңарбы Сапийна? — Зуура учурашып алар менен үйгө келди, төш тарапта кой кайтарып жүргөн Нуралы дүрбү менен карап ким келе жатканын карап турат, ага-жеңесин көрүп Залкарды каратып коюп өзү түшүп келди: «Эмнеге келишти экен, балдарды дагы кайрылбагыла деп койдук эле, таарынып калыштыбы, жылда топурап эле ошондо жүрүп быйыл барбай калганга оңкулдап жатышса керек», — деп ойлонуп сарайга жете келди, ал киргенде Сапийна аларга чай куюп отурган.
— Келгиле аке, жеңе кандай?
— Жакшы, мал-жан аманбы?
— Шүгүр, мал семиз, кыштан кыйналбай эле чыгат.
— Ошентсин, мал баккан киши бел чечпейт, балдарды жаныңа ала жүр, — деди Туралы, — Нуке, биздин силерге айтчу чоң кубанычыбыз бар! — дегенде Сапийна менен Нуралы бири-бирин карап: «Кандай кубаныч», — дегендей кайра экөөнө бурулушту.
— Болсун аке, кандай кубаныч? — деди анан Нуралы.
— Биз балалуу болот экенбиз!
— Ыя?! — Нуралы менен Сапийна жарыша үн катты.
— Ооба, жеңең кош бойлуу экен.
— Кудай берген го аке, болсун-болсун, — Нуралы кубанганынан көзүнө жаш алып ийди, — Кудай бар экен аке, болсун-болсун, — Башын ийкегилей көз жашын сүрттү.
— Болсун аке, жеңе деги кудай берээрин унутпасын деген ушул да, — Сапийна башка сөз табылбай эле күлүмсүрөй абысынын кучактап өөп калды, — Аман-эсен көзгө көргөзсүн эми.
— Айтканың келсин Сапи, өзүм бир аз ооруп жүрдүм эле, жүрөгүмө аш барбайт, көңүлүм эчтекеге чаппай салмактанып туруп алганынан көрүнсөм эле ойдо жокпу айтып эсти оодарбадыбы, — Зуура дагы ыйлап сүйлөп отурду.
— Кудай берет деген ушул, эртеби кечпи кудайым берет, кой мен акемдердин кубанычын куру тозбой козу болсо да соеюн, ата-арбакка багыштап куран окуп жаңы кошулчу Серек уруусунун бир атуулу үчүн арбактарга жолдоп коелу, — деп Нуралы сыртка чыгып атын минип жайылган койлорун көздөй желдире жөнөдү, Туралы кой десе да болбоду. Ошентип эки бир тууган ата-арбакка куран окутуп, козунун калган этин эки бөлүп агасына жарымын берди. Ошондон кийин баштагыдай эле балдары окуудан тараганча алардыкында болот, Зайна Зуурага жардам берет, Сапийна абысына:
— Төрөгүчө эч кимге айтпай эле кой жеңе, аман-эсен көз жарып алсаңыз анан көрүп биле берет, — деди.
— Ырас айтасың, билгизбей эле коеюн, — деп өзүнө тырмышып чала-була сүйлөп калган Айсалкынды жыттап койду, — Ушул бактыга ак жолтоюм жеткирбедиби, садага болоюн май көтөнүм.
— Эмнеси болсо да аман-эсен жарыкка чыкканча билгизбеңиз, бирөөнүн көзүндө, бирөөнүн сөзүндө бар деп коет го.
— Алтыным десе, сен менин абысыным эмей эле сиңдимдейсиң.
— Мен дагы ошондой сезем жеңе, сиз кайнене-кайнатаны көрдүңүз, мен сиздин колуңузга келбедимби, — Сапийна жылмая карады, — Акем экөөңөрдүн бактылуу болуп жүргөнүңөрдү көрүп өзүбүз эле кубана берчү болдук.
— Ыраазымын, ата-энем, бир тууганым жок болгону менен силер бар бактылуумун.
— Ушу ынтымагыбызды кудай кут кылсын, — Эки абысын чай ичкенче бир топко чейин сүйлөшүп отуруп анан Сапийна сарайга жол тартты: «Байкуш, аман көз жарып алса экен, эти каткан неме кыйналбас бекен, төрөбөй жүрүп төрөгөн четин болот дечү эле, дароо эле элге көрсөтпөй жашырып сарайга алып кетели», — деп ойлонуп бара жатты, Нуралы дагы кубанып агасынын балалуу болушуна тилегин айтып үйдө, кой жайып жүрсө дагы наристесин аман-эсен колуна алып бактылуу болушун каалап жүрөт. Билинбеген убакыт желдей сызып алты ай өтүп кетти, Нуралы эртели кеч айылдан сарайды көздөй келген жолду карап: «Сүйүнчүгө бирөө жарым келип калаар, агамдын балалуу болбой жүргөнүн билгендер сөзсүз келет», — деп ойлонуп бир ирикти кармап отурат. Айткандай эле бир күнү Туралынын коңшусу Берди өзү келди, келгенде дагы тигинден эле бакылдап:
— Ээй Нуралы, агаң Туралы балалуу болду сүйүнчү! — деп атын темине жетип келди, — Барсыңбы Нуралы?!
— Кел-кел Беке, болсун-болсун, — Нуралы келип атын алды, — Кызбы же уулбу Беке?
— Уул экен Нуке, байкуш Туке жашы өткөндө бала көргөнүнө кубанып кызын көтөрүп алып төрөтканада жүрөт.
— Кой Сапийна биз баралы анда, — Нуралы шашып калды, — Нан-пан ооз тий Беке, сүйүнчүңө бир ирик, сүйүнчүгө ким келсе дагы деп белендеп жүрдүм эле, сага буйрук экен.
— Рахмат Нуке, бул кубанычты сенден кой алыш үчүн эмес, сени кубантуу үчүн келдим, башкысы төрөлгөн наристенин өмүрү узун болсо болду, — Берди күлгөн болуп нан ооз тийди, — Коюңду албайм, баласынын боосу бек болсо эле болду.
— Боосу бекем эле болсо экен, — деген Нуралы кийине жөнөдү, Сапийна экөө учкашып алып Берди менен бирге жөнөдү. Алар келгенде Айсалкынды алдына алып Туралы сырттагы отургучта үңкүйүп ыйлап отурган, Берди үйүнө койду таштап коюп кошо келген эле, Нуралы агасынын ыйлап отурганын көрүп чоочуп кетти.
— Аке тынччылыкпы деги?
— Аа-а, — Туралы отурган жеринен тура калды, Сапийна колунан кызды ала койду:
— Аке, эмне болду?
— Жакшы-жакшы, Зукен төрөдү…
— Ой жарыктык, — Нуралы агасын кучактап калды, — Кут болсун, баланын боосу бекем болсун аке.
— Ошентсин-ошентсин, — Туралы жашын колу менен сүртө жылмая карады, — Чынбы төгүнбү деп эле…
— Кой антпе Туке, мына эми сен ата болдуң, — Берди бакылдап кирди, — Чоң киши да ыйлачу беле, кубан андан көрө.
— Ооба-ооба, кубанбай анан.
— Жеңем жакшы элеби? — Сапийна сурады, — Кирелиби?
— Киргизбейт экен, төрткө чейин дейт го?
— Мейли, андан көрө сурап билели, жеңем туруп калса чыгаар, — Нуралы аялын карады, — Биз кирип чыгалычы. Алар кирип келишти, айылда эмне сүйлөшүп эле кирип барышты, акушерка менен санитарка көрүндүк доолап алаарын алган соң наристени көтөрүп келип көрсөтүп кайра алып кетээрде Нуралы аны токтотуп ымыркайды өзү колуна алып өөп Сапийнаны Туралыны чакырып кел деп чыгарды.
— Ал ушу эндиреп жүрүп баласын деле көрө электир, чакырып кел.
— Мейли, ал байкуш кантсин анан, түш көргөндөй болуп жатса керек, — Сапийна шаша чыгып Туралыга барды, — Аке жүр, баланы көрүңүз.
— Ыя, ырас бекен? — деген Туралы ордунан калдактай туруп жөнөдү, ал кирип эле:
— Кана, каякта экен? — деди.
— Мына биякта бас аке, азыр жеңем дагы чыгат, абалы жакшы эле экен.
— Оо кудай, ыраазымын сага, мен дагы бала көрөт экенмин ээ? — деп Сапийнаны ээрчип келе жатып Нуралынын көтөрүп турганын көрүп жете келип колдору калтырай ага сунулду, — Оо жараткан, ушунуңа шүгүр!
— Кана-кана атасы, — Нуралы жылмая баланы ары тартты, — Көрүндүк.
— Аа-а, мына-мына, — Чөнтөгүнөн тырышкан жыйырма беш сомдукту алып чыкты.
— Эми болот, кана уулум атаңа барчы, — деп күлүп баланы карматты, — Кабелтең жигит болчудай ээ аке?
— Эмнеси болсо дагы көзгө көрүндү болду, түшүмбү деп чоочуп турам, — деген Туралы баланы олдоксон алып саамга карап туруп болбураган жүзүнө тигиле чекесинен өөп, — Асинин эле өзү болуп калыптыр, — дегенде Сапийна күйөөсүнө карады:
— Эжесине окшошпой коймок беле, кантсе дагы бир туугандар эмеспи, — деди Нуралы күлүп.
— Ооба-ооба, сенин балдарың менен менин балам деле бир туугандар да, — деп Туралы баласын кубана карап турганда ичин басып Зуура келди, аны Сапийна кучактап өөп аман-эсен төрөп алганы үчүн куттуктап Нуралы экөө ал-абалын сурап жатты.
— Жеңе, кыйналбай эле бошонуп алдыңбы?
— Жакшы элесиңби жеңе, уулуңдун боосу бекем болсун.
— Кудайга шүгүр, тиги кантет? — деп күйөөсүн күлүмсүрөй карады.
— Ой Зукен, кандай акыбалың жакшыбы? — Туралы тура калып аялына жакын келди, — Уулум Аси кызымдын эле өзү болуптур го?
— Эжеси да, — Зуура күлүңдөй карады.
— Жеңе, шашып эле тамак-самак алып келбей калдым, коркуп эле жөнөй берипмин, — деп Сапийна абысынына актанып жатты.
— Эчтеке эмес, күн бар го дагы эле, аман-эсен көз жарып алганым эле мөрөй болбодубу, кубанычтан чалым экөөбүз эсибизди жоготуп ала жаздадык го, — Зуура күлүп алды.
— Ооба десең, — Сапийна абысынын кучактай бетинен өптү, — Кудайга шүгүр жеңе, минтип өзүң дагы, балабыз дагы аман, ушундан башка эмне кереги бар?
— Ошону айтсаң.
— Бала үшүп калат, — деп акушерка келип баланы алып жөнөмөк болду.
— Карындашым, бул балага атасынын берген көрүндүгү, — деп Нуралы ага жыйырма беш сомду сунду.
— Тим эле коюңуз жана алдым го? — Күлүп калды:
— Ал менин бергеним, бул өз атасыныкы, — Нуралы күлүп анын чөнтөгүнө салып койду.
— Рахмат, балаңардын боосу бек, ыймандуу бала болсун, — деп күлүп басып кетти.
— Айтканың келсин карындашым, силер дагы далай балдарга киндик эне болуп жүрө бергиле.
— Рахмат.
— Эми биз кетели жеңе, акем биз менен эле кетет, Аси экөө үйдө кыйналбасын, — деди Сапийна.
— Кечке келип кетебиз, өзүңө да, балага да жакшы кара жеңе, — деди Нуралы.
— Мейли, мен үйгө барганча чалым менен кызымды силерге тапшырдым.
— Зукен, жакшы жат ээ? — деди Туралы ага карап, — Силерди күтөбүз.
— Мейли, — Зуура аларды узата жылмайып туруп анан палатасына кирип жатып алып терең дем алып алды. Ал азыр абдан бактылуу эле, анын көзүнө эмнелер гана көрүнбөсүн баары кооз сүйкүмдүү эле, кай жакты карабасын аны жылмая карап куттуктап жаткандай туюлат. Эне деген наамды аялзатына бир гана алла таала берет эмеспи, андай наамдан канчалаган аялдар куру калып өмүр бою көз жашын төгүп кудайга нааразы болуп өтүшөт. Туралы экөө баш кошкондон бери канча жылдар бою ыйлаган күндөрү болбодубу, отуруп-туруп: «Эмнемден жаздым деги, бир эле бала берип койчу», — деп ыйлап жүрүп кийин үмүтү үзүлгөндө Туралыга ажырашалы деп дагы жүрдү, ал такыр болбоду, кийин Нуралы балалуу болгондо кубанганынан өзү төрөгөндөй этеги элеп, жеңи желек болуп өзү каралашып жүрдү, ошондо ал бир аз алаксып калган, анткени анын балдары чоң апалап этектеп өзүнө өтө жакын болуп кайда барса ээрчитип алчу. Бир тойго барып Залкарды ээрчитип жанына отургузуп өзүнүн устуканын бергенде бир аял:
— Ай Зуура, өз балаңдан бетер талтаңдатасың да капырай, көрөм угулар кийин сени ардактап караганын, — деди эле бир бозоруп, бир кызарган Зуура аны карап туруп:
— Сен эмне деп жатасың Сейде, сен тууп жыргадыңбы, балдарың жалгыз таштап коюп карабай кетти деп угам, кудай бирөөнө өз баладан айтпаса бирөөнө баккан баладан айтат имиш, кудайым бала бербесе да ушулардан айтаар, тууп сен жыргап жатасыңбы? — деди эле отурган аялдар аны коштоп кетти:
— Зуура туура айтат, тиги Салия байкуш деле үйүнө таштап кеткен эле баладан көрүп балпайып неберелерин багып отурбайбы.
— Ооба десең, Зуура өзү жакшы аял да, өзүнө жараша абысыны жакшы чыкты:
— Капырай, сенин үч балаң жадагалса балдарын жибербейт, ырас айтат Зуура, тууган баладан айтпаса туубагандан айтып коер.
— Сейде, бирөөнүн кемчилигин чукугандан мурун өзүңө сын берип анан сүйлөсөң боло, — дешип жаалап калышты, Сейде таш тиштегендей эле кызарып отуруп калган эле, ушуларды ойлогон Зуура: «Кудайым, ушунуңа миң мертебе ыраазымын, уулумдун өмүрүн узун, ыймандуу адам кыла гөр, атасы экөөбүзгө мээримдүү болсун, акыл-эс бер, баарынан ыймандуу болсун», — деп тиленип уйкуга кетти. Туралыны сарайга алып кетишти, Аси чулдурап жаны тынбайт, азыр деле Сапийна ага үйрүлө карабайт, кайдыгер карап кийимин которуп, кардын тойгузуп койсо балдары жетелеп жүрө берет. Нуралы кой союп төрөтканага чоң чарага палоо басып Сапийна экөө алып келип палатадагыларга өзүнчө, врачтарга ичимдиги менен бирге алып келип берип анан Зуураны чыгарып кетишти. Айылдагылардын оозун ким тыя алат, ар кимиси ар сөздү айтып тамшанып да жатышты.
— Байкуш, тиги Туралынын аялы эркек төрөптүр.
— Ооба, кудай берээрин унутпасын деген ошо да.
— Баягы жылы Сейдени сүйлөтпөй койгон, Зуура өзү дагы мыктай катын да, Туралыны баласындай карайт дейт.
— Төрөбөгөн аял эрин ошентет да.
— Эми минтип кудай берип койду, экөө тең кудайы момун немелер да.
— Иниси экөө тим эле ынтымактуу дагы.
— Экөө эле болсо кантмек эле, байкуш инисинин кызын багып артынан балалуу болгонун карабайсыңбы, — дешип тамшанып, таңгалып да жатышты. Туралыларды үйүнө алып келишип ырымдап молдо чакырып азан чакырып Табылды деп ат коюшту, Сапийна бир жумадай карап, баласын жуунтуп, ороп чулгап Зуурага ысык тамак жасап берип карап жатты. Жети күндөн кийин Туралы өзү кой союп туугандарын чакырып жээнтек беришти, коңшу колоңу болуп чогулуп келип наристеге узун өмүр, бак-таалай каалап бата берип кетишти. Алар кеткенден кийин Нуралы бакылдап жакын тууганы Сейитбекти, Букаректи алып калып агасынын уулун жууп берип отурду.
— Мен өзүм балалуу болгондо дагы мынчалык кубанган эмесмин, Тукем балалуу болоорун укканда кандай кубанганымды өзүм дагы билбейм, — деди күлүп.
— Кубанбай анан, боюнда бар экен дегенди укканда биз да аябай кубанбадыкпы.
— Ананчы, Тукем менен жеңем кудай бере турган кишилер да, эми Табыштын урмат сыйын көрүшсүн, өмүрү узун, ыймандуу ырыс-кешиктүү балдардан болсун.
— Айтканыңар келсин, — деп Нуралы арактан куюп сунду, — Тукем менен жеңем ушул жамандын жакшылыгын көрүп, урмат сыйын көрүшүп аман жүрүшсүн.
— Аман болушсун эми, баланын бактысы ата-эне, эне-атанын бактысы бала да, эми Тукемдер Аси менен Табылдынын урматын көрүшсүн, ээ Туке? — деди Садык.
— Айтканыңар келсин, кудай тилегиңерди берсин.
— Кудайым жакшы сөздү да жаман сөздү да кабылдайт имиш, ошондо таразалап туруп анан өзү чечет дешет, жеңем менен Тукем өзү кудай бере турган кишилер, — деп Сейитбек бакылдады, көпкө отуруп анан кетишти, көрүндүк менен баланын кийими бир далай чогулуптур, бечара Зуура айыл коңшусуна, туугандарына колунан келгенин көтөрүп бара берчү, ошондо ойлобоптур минтип кайра келет деп ойлогон эмес эле. Айсалкынды алып бакканда деле бир топ түшкөн, мынчалык болгон эмес. Көрсө адам баласы деле алакчы болот тура, баккан бала менен өз баланы бөлгөнүн билди: «Ээ кудайым ушунуңа шүгүр, мен Асимди бөлбөй калайын, пенделериме дагы шүгүр, мени сүйүп уулумду көрүп койгондоруна, чалым экөөбүз деле багып алабыз, бул жөн гана сый тура, уулумдун жаны бек кийими морт болсун, ылайым атасы экөөбүздү жер каратпаган ыймандуу болсо болду, өмүр бере гөр», — деп күбүрөнүп ууз жыттанган ууртунан өөп коюп тигиле карап отурганда Туралы кирди.
— Уулум эмне дейт апасы, Аси уктадыбы?
— Ооба, Аситай уктады, Табышым уктай элек.
— Айла-анайын десе, атасы менен сүйлөшкүсү келип жаткан го? — Күлүп Зууранын жанына келип отурду, — Кана-кана жамантайды берчи мага.
— Ала гой атасы, — Зуура бактылуу жылмая баланы берди, — Этият бол, башы токтой элек.
— Уулум урматым, кызым кымбатым деп эжеси экөө аман чоңоюп алса ээрчишип ойношот, ушуга шүгүр, — деп ууртунан жыттап-жыттап койду.
— Садагаларым десе, аман болушсунчу.
— Зукен, өзүң деле ууз жыттанып калыпсың да? — Туралы аялын култуңдай карады.
— Туку, кудайым бар экен, бизге эл катары бакыт тартуулады, бир айтканыбыз бар экен, минтип баланын жытын жыттап отурабыз.
— Сени айтам, ууз жыттанасың.
— Койчу эми, — Зуура наздана карады, — Жаш төрөгөн аял ууз жыттанат да.
— Байбиче, уул сыйлаганыңа ыраазымын, — Жанына отуруп кучактап жаагынан сылай өөп башын жөлөдү.
— Койчу Туку, бала болуп кетпей…
— Экөөбүз жанашпасак кайдан мына бул жаман пайда болот? — Күлүп кучагына алды, — Эми ушуларга экөөлөп жакшы тарбия берели ээ?
— Ананчы, Асини күйөөгө берип, Табышты үйлөнтүп бирге жакшылыгын көрөлү.
— Ээ Зукен.
— Ийи.
— Мен бир ой ойлоп турам.
— Кандай ой?
— Асини өз ата-энесине берип койбойлубу?
— Эмнеге? — Зуура күйөөсүн жаңы көрүп тургандай карап калды.
— Өздөрүндө болсобу дейм да.
— Жо-ок Туку, мен Асини бербейм, ал менин жаным менен бирге, уулумду ээрчитип келген акжолтоюмду бербей калайын, кийин чоңойгондо айтып түшүндүрөмүн, ала кушту атынан айт дегендей өз ата-энесин таанып билип өсө турган болот, — деди Зуура ойлуу.
— Мейли алтыным, эми бере салсак эсине кире электе өздөрүнө көнүп калабы дейм да.
— Биздин үйдөн деле таанып чоңоет.
— Макул, сен айткандай эле болсун, кыз бала эки анжы болуп калбасын деп жатпайынбы.
— Эки анжы кылбайбыз атасы, Асим акыл-эстүү кыз болот.
— Болду-болду, ууз жыттанган жытыңдан искеп алайынчы.
— Бала болуп кетпечи, — Наздана жылмайды.
— Бала дагы болгонбуз, жаш дагы болгонбуз байбиче, ошол күндөргө кайрылып бир баргым келип турат, мына бул жаманды көрүп жашарып калдым шекилдүү, жыйырма бештеги кез эске түштү, — Туралы аялын төшөгүнө жыгып уйпалап кирди:
— Туку, сен ансыз деле жаш кездегидейсиң, — Кытылдап күлүп өзүн бош койду, — Кыркы чыкмайынча болбойт, билесиңби чал? — деди өзү дагы анын өсүп кеткен сакал-мурутун сыйпалай, — Кырып алчы.
— Эртең жуунуп алам.
— Ошент, болбосо балаң экөөбүз карабай коебуз.
— Алтыным десе, силерге жагуу үчүн не кылсам экен? — Күлүп көкүрөгүн аймалап жатты, бул ынтымактуу үй-бүлө эле, Туралы менен Зуура сүйлөшүп баш кошушкан, Зуура эгиздин түгөйү эле, апасы төрөөрү менен көз жумуп түгөйү үч күндөн кийин чарчап калып таенеси ыйлап-сыктап багып алат, атасы аялынын кыркы өткөндөн кийин бир басып келбептир. Таенеси дагы жалгыз кыз менен эринен жаш калган аял эле, карып калган кези экен, Зуурага атасынын дарегин, эли жерин чоңойгондо айтып берген, ал жетимиш төртүндө каза болуп ушу Зууранын төрөбөй жүргөнүнө кейип жүрүп өттү. Зуура атасын бир издеп барды, жакын тууганы жок экен, өзүнүн көзү өтүп кетиптир, ошентип баарынан үмүт үзүп Туралыны эш тутуп, тууганы да, кайын журту да, төркүнү дагы Нуралы менен Туралы болуп жашап калган. Эми гана бул дүйнөнүн кызыгы алдына жайыл дасторкон болуп арманы, өкүнүч таарынычы жазылып жашоого жаңыдан келген наристедей жүрөгүнө кубанычтын гүлү өнүп турган кез. Айсалкын чоңойгон сайын башкача зирек болуп бара жатты. Көздөрү да бакырайып, кирпиги узун, бөйтөйүп ооздору кыпкызыл эндик сыйпагандай, каштары эмитен чийгендей иймейип жаңы чыккан айдай капкара. Зуура аны көргөн сайын жалынып-жалбарып турат, Туралы андан бетер көзүнүн карегиндей карап турат, Табылды күлүшүп талпынган сайын ага кош канат куштай делбиреп турушат. Айсалкын сүйлөп калган.
— Ата, апа бөбөгүм менен ойноймбу? — деп чулдурап балапандай күлүп оозун ачкан наристенин жанына келип колдорун кармалай чоп эттире өөп алды.
— Садагаң кетейин десе, бөбөгүң басып алса жетелейсиң ээ?
— Ооба да, — Кичинекей кашын серпе оозун бөйтөйтүп таңдайын такылдатып койду.
— Кызым сулуу кыз да, — Туралы көпөлөктөй кызды колуна ала көкөлөтүп эркелетип жатты, — Иниңди ойнотпой анан, кудайым сени жалгыз кылбай ушу жаманды бербедиби эрмектерим.
— Карасаң Туку, экөөнү башка-башка эне төрөгөндөй эмес, тим эле бири-бирине коендой окшош, бири кыз, бири уул болгону эле болбосо.
— Секеттерим десе, экөө окшош болбой анан, биз Нукем экөөбүз бир ата бир энеден болсок кантип окшош болбогондо кантмек эле, — Кыт-кыт күлө уул-кызын өпкүлөп бактылуу болуп турду.
— Садагаларым окшошкон.
— Секеттерим десе, — Эрди аял алмак-салмак жалынып-жалбарып бактылуу болуп турушту. Нуралынын балдары удаа-удаа чоңоюп келе жаткан эле, кызы Зайна дагы бой тарта баштаган, күзгүгө таранып боюна каранып калган, жетинчи класста окуйт, Залкар тогузунчуда окуйт, Зыпар бешинчиде, Жайна үчүнчүдө, Жапар биринчи класска барды. Залкар боор көтөрө кыздарга кат жазып үйгө сабактан кеч келип анан кой издөөгө жөнөйт, биринин артынан бири бой тартып бара жаткан балдарын көргөн сайын ата-энеси оюу онго бөлүнгөн убак, колунда деле бар, бирок ар баласынын кыял жоругу ар башка болуп толгонтот. Эне эмеспи Сапийна кыздарына эмитен оймо чийме салып шырдак ала кийиз жасатып, жүн тытып, ийик ийрип жээк жасап, сайма сайып туш туурдук жасап жаны калбайт. Нуралы мал көбөйтүп, совхоздун малынан бөлүп Туралыга бактырып жайкысын жайлоого өзү алып кетет. Дал ушул учурда Совет өкмөтүнүн «падышасы» Брежнев дүйнөдөн кайтып он алты республиканын эси эңгиреп анын ордуна татыктуу табылбай турган кез эле. Зайна ошол кезде жигит жандап калганда Залкардан тартынып айла жок эптеп үйүнө келип апасына жардам берип эки көзү төмөндө болуп турат. Залкар андан бетер кечинде айылга кетип түн ичинде келип жатып калып таң эрте туруп сабагына жөнөгөн жаштык курагы кандай сонун. Калгандары эчтекеден капарсыз окууга барып келет, тапшырмасын аткарат, ата-энесине жардам берет, тилдесе ыйлап тим болот, карды ток кийими бүтүн болсо жүрө беришет. Ошентип ошол жылы Зайнаны сегизди бүтөөрү менен жигити ала качып кетти, баш аламан заманда анын жашынын жеткен жетпегени менен иши жок эле чыккан кыз чийден тышкары дегендей барган жери дурус экен дароо эле ачуу басар менен тай жеткирип салышып кулдук уруп келип алдына келгенде Нуралы менен Сапийна эмне дээрин билбей калышты, дароо эле Туралы менен Зуураны алдырып алардан акыл сураганда:
— Кыз жаш, алып келгендериңди алып кетип кызды алып келип койгула! — деп Туралы ачууланды.
— Ооба, кыз мектепти бүтө элек, азыр кыз бере албайбыз, — деди Зуура дагы.
— Кудалар, кыз менен бала сүйлөшүп жүргөн экен, кыз өзү жиберди, — Бири далбастай түштү.
— Ар кимиңер арбап жатсаңар жаш кыз кантмек эле, ал азыр турмушту түшүнө элек, сыйыңар менен эле алып келип койгула! — деди Туралы кызуулана, — Мен силерге милиция алып барсам ошондо көрөсүңөр, мен кызымды бере албайм!
— Кой куда, анда кызга жолугуп келчү жеңеси же сиңдиси болсо жибериңиз.
— Жибере албайбыз.
— Куда, алдыңызга башыбыз тартуу!
— Адамдан тартуу кабыл алмак турсун мал албай жатканда кандай түшүнбөйсүңөр? — Туралы аркы-терки басты, кудалар тайын кармап турушат, бир кезде Сейитбек менен Уулбү келип калды, аларды Нуралы балдарынан чакырткан эле.
— Келгиле, келгиле бу кандай иш болуп кетти? — деди ал.
— Кызды уурдап кетип эми минтип келишиптир, — деди Туралы керсейе.
— Эмне дейт, Зайнаны алып кетиптирби? — деди Уулбү.
— Ооба, мектепти бүтө элек кызды уялбай кантип алып кетти кокуй, жаш кыз турмушту түшүнмөк беле?
— Ошону айтып жатабыз да, жашы жеткен кыз болсо биз дагы салт билебиз, кыздын бараар жери күйөө дегендей тосуп албайлыбы.
— Кой анда, мен Зиректи жөнөтөйүн, — деди Уулбү, — Чын бышыгын билели, өзү барбайт эле, жаш кызды көтөрө качышкан го.
— Ошентиңиз айланайын кудагый, — деп келген кудалардын бири кубанып кетти, — Кыз менен бала сүйлөшүп жүрүптүр.
— Сүйлөшүп жүрүшүптүр деп эле көтөрө качкан кантип болсун? — Сапийна эми гана өзүнө келгендей ыйлактай карады, — Мен өз көзүм менен көрүп, өз оозунан укмайынча эч кимге ишенбейм! — деп Уулбүгө кайрылды, — жеңе жүрү, убакытты өткөрбөй өзүбүз эле барып алып келебиз.
— Мейли, Темирди унаасы менен ээрчитип алалы.
— Жолдон түшүп алабыз, — деген Сапийна өзү чечкиндүүлүк кыла жөнөдү, алар Темирдин унаасына отуруп алып тигилер малын кайра жүктөп алып келип калышты, тууган уругу көп немеби же коңшу колоңун жыйып алганбы, эшигинин алды казганактаган эл экен, Сапийна менен Уулбү түшүп эле кызга жолукмак болду эле аны ээрчитип келип отурган бөлмөгө киргизди:
— Зайна! — Эне жетип эле кучактап калды, жаштыгыбы же өзү сүйлөшүп жүрүп көңүлүнө жаккангабы ыйлаган түрү жок, энесин карап:
— Апа, эмне болду? — деди.
— Кызым, сени алып качыштыбы?
— Апа, мен өзүм сүйлөшүп келдим.
— Эмне дейт? — Сапийна кызынын ачык кабагын көрүп кызыктай боло түштү, — Эмитен сага эрге тийип кереги эмне кокуй?!
— Апа-а, мен Эмилди сүйө-өм! — Зайна эркелей карады.
— Кийин ыйлап барчу болбо, өкүнбөс бекенсиң кызым? — Сапийнанын эне жүрөгү зырп эте кызын карап өзүнүн келген күнүн эстеди, ал өзүнө караштуу бирөө көзүнөн учуп, ыйлап жанына эч кимди жолотпой жатканда жеңеси келип калды эле аябай чаң салган. Көзүн бардап-бардап алды, — Турмуш оюнчук эмес балам, сен али жашсың, он алтыга дагы толо элексиң.
— Апа, мен өкүнбөйм, атама айтыңыз, мага капа болбосун.
— Мейли, бактылуу бол кызым, — Сапийна кызын бекем кучактап өөп коюп дароо чыкты, кудалардын тосконуна, чай-пай ич дегенине дагы болбоду, Уулбү экөө Темир менен кайра үйүнө келишти, Нуралы аны карады, Туралы менен Зуура дагы андан кандай сөз чыгат дегендей үн катпай кулак түрүүдө, бир топко чейин телмирип отуруп калды:
— Ой бирдеме дебейсиңби? — деди Нуралы.
— Кызың сүйлөшүп келдим дейт, — деген Сапийна буулуга буркурап ийсе болобу, — Аның күйөөгө тийгенге макул экен!
— Ошондой экен да… — Нуралы башын жерге салып отуруп калды.
— Эми болоор иш болуптур Сапи, — деди Зуура, — Кудай Зайнашка барган жеринен бак айтсын, өзү ыраазы кудай ыраазы деген бар го?
— Ооба жеңе, бармактай кызым өзүм келдим деп жатса айтаар сөзүм барбы?
— Эмесе кызым бактылуу болсун, — деди Туралы, — Эч кимиси жоктой кылбай кимдер барат чогулт Нуке.
— Ошентпесек болбойт, — деди Нуралы айласы түгөнгөндөй, — Бул жерде төртөөңөр турасыңар, Темир менен бешөө, тиги Насипа эжемди алгыла, Батыркан акени да кошкула, — деп оозун жыйгыча эшиктин алдында чоң машина келип токтогондой болду, бири-бирин карап калышты.
— Ачуу басарды кайра алып келишти окшойт, эми кабыл албасак уят, — деди Туралы инисине карап.
— Ооба, антпесе кантип болсун, — дегиче эшикти ачып:
— Кулдугубуз бар кудалар, кол куушуруп алдыңарга келдик! — деп жанагы келген жигит колун бооруна ала жылмая карады.
— Кулдугуңар кудайга, киргиле кудалар! — деп Туралы менен Сейитбек тура калышып утурлады, Сапийна төргө көлдөлөң төшөй баштады, Зуура баласын жаткырып коюп дасторконун жайын кирди, Нуралы конокторду үйгө баштап кирсе, Сейитбек тайды мамыга байлап анан киришти. Ал күнү кудаларын коноктоп жөнөтөөрдө канча киши бараарын сурашты эле он киши бараарын айтып узатты. Кечки саат жетилерде эки машина менен кыз кууп барышты эле кудасы Сартпай болбой өз унаасын жөнөтүп Нуралы менен Сапийнаны алдырып алды, кудаларын сыйлап анан кийиттерин адемилеп кийгизген Сартпай алдына беш миң рубль койду. Ошентип кыз жаманы кыроо деп илгеркилер айткандай жаңы жааган кар күн жылт этсе кеткен кеткен сымал Зайна кечээ гана секелек кыз эле, эшик аттап келин болуп калды. Ойноок эркелеген жазгы жел сымао секелек кыз турмуш көчүнүн жашоо деген арабасына түшүп өмүр жолунун алгачкы барактарын ачууга киришти. Сапийна эртелеп көзү ачыктай даярдап койгонуна кубанып бир жумага жетпей көшөгөсүнө кошуп жетим себин жеткирди. Сандыгына шуру мончок менен колго түйгөн бет аарчы, күзгү, тарак кошуп Жайна кошо бары келди. Бир чоң жүктөн кутулгандай эс ала түшкөнү менен кызынын күйөөгө өтө жаш чыкканына ичи тыз этип алат. Зуура Зайнага өзү жасаган шырдак ала кийизин берди, бул турмушта күтпөгөн нерселер болуп кеткендей эле Нуралы менен Сапийна маң болуп отуруп калышты. Кайдан ойломок эле, ошол көчөт кызын эрге тийе качат деп, бирок барган жери жакшы, күйөө баласы өзүнө теңдүү керилген жигит экенин көргөндө ата-эненин көңүлү тына түшкөн. Эмил аскерден жаңы келип эле Зайна менен жолугуп сүйүп калды, ошентип эки жаштын арзуусу бири-биринен ажырагыс кылган эле. Залкар бир күнү ата-энеси болуп чогуу отурганда:
— Ата, кыздар күйөөгө тийсе боло берет турбайбы ээ? — деди күлүп.
— Эмне болду, сенин дагы үйлөнгүң келип жатабы? — Нуралы уулун сынай карап калды.
— Жо-ок, — Залкар кызара ылдый карады.
— Түшүндүм балам, сенин оюңду…
— Түшүнгөндө эмне кылмак элең, сен аскерге барып келсең анан үйлөнөсүң да, — деди Сапийна.
— Ооба, мен эмне деп жатам анан? — Залкар тултуя сыртка чыгып кетти.
— Тобо-о, — деп алды Сапийна, — Акыр замандын балдарын кара, бешиктен бели чыкпай жатып кыздары сүйүп калдым деп эрге тийсе эркектери катын алам дегенин кантесиң.
— Тим кой байбиче, азыр булар ошондой куракта да.
— Курагы менен курусун, биз күйөөгө тиесиң да деп койсо уялчубуз, — Сапийна күйөөсүнө карады, — Ой баягы күнү кызымды көзүнүн жашын көл кылып отурат го деп сары санаа болуп барсам мени тастаңдап тосуп алып мен Эмилди сүйөм, өзүм макул болуп келдим деп жатпайбы.
— Болоор иш болду го байбиче, кызыбызга кудай өмүр жаш, бак-таалай берсин эми.
— Бактылуу болсун го, көрүп таңгалганымды айтпа.
— Эмил деле жаш экен, турмушту түшүнүп кетишет.
— Ата-энеси деле жакшы адамдар тура.
— Оо-оо абдан жакшы адамдар экен байбиче, убакыт учкан куш деп бекеринен айтпаган экен, — Нуралы жылмайып алды, — Кечээ эле экөөбүз деле жапжаш элек турмушту түшүнбөгөн, минтип балдарыбыз бой жетип калыптыр, кудайга миң мертебе рахмат, ата-энем өлгөндө бир жаман болдум, бойго жетип калсам дагы жетимсиредим, Тукем мага алардын жоктугун билгизбей канат-кубат болду, ошондо бир кудайга ыраазы болгонум бар, — Оор күрсүнүп алды, — Өзүм жалгыз болбой бир тууганым бар экенине кубанып жүрдүм.
— Акеме дагы жакшы аял жолуккан экен да, жаңы келгенде кайненемдей эле болбодубу байкуш.
— Жеңем жакшы аял.
— Нуке.
— Ийи.
— Залкарга өзүбүз эле таппайлыбы?
— Эмнени?
— Эмнени дейт да, келин болчу кызды.
— Ошого болобу балаң?
— Эмнеге болбойт, болот эле.
— Адегенде сурап көрчү.
— Сурап билели ээ?
— Ошент, кыйыткандын ар жагында бирдеме бар байбиче.
— Ким билсин? — Сапийна ийин куушурду.
— Сүйлөшүп жүрүп эле сен келгенде аябай ыйлабадың беле? — Нуралы аялына күлө карады, — Мен дагы ойлопмун кетип калабы деп.
— Ошол кезде ошондой болсо керек, сага көңүлүм бар болсо деле чоочун үйгө келгенде коркконумду айтпа, эми бүгүн өз кызымды көрүп эсим ооду, — Сапийна дагы күлүп калды, — Оюма келсечи аны антет деп.
— Мейли, алтын кызым аман жүрүп бактылуу эле болсун.
— Бак айтсынчы, жөн эле ичим ачышып кетип жатпайбы.
— Мен деле улам эсиме кылт этип түшө калса ошентип жатам.
— Апа, Залкар акемди көрдүм! — деген Зыпар кирди эдиреңдеп.
— Каяктан?
— Көчөдөн, бир кыз менен турат.
— Кайсы кыз экен?
— Тааныбай калдым, Залкар акем мени кубалап ийбедиби, — Зыпар мурдун шыр тарта бутун чечип сумкасын койду.
— Качан кетип калды ал? — Сапийна күйөөсүнө суроолуу тигилди.
— Кеткендир да, — Нуралы култуңдай карады, — Мен деле сага жолугуу үчүн күнбү же түнбү убакытты тапчу элем го?
— Эми ал кез башка эле да, — Сапийна дагы өзүнчө жылмайып өткөн кезден бир үзүм көз алдына келе калгандай тунжурай калды.
— Кимдин кызы болду экен? — Нуралы анын оюн бузду.
— Ким билет?
— Чын эле, балаңа кыз жагып калган го?
— Эмнеси болсо дагы энеси жакшы болсун.
— Эмнеге? — Нуралы түшүнбөй калды.
— Кыздын энеси жакшы болсо келиниң жакшы болот.
— Ырас эле…
— Кудай буйруса үч келин аласың Нуке, кыздар го бирөөнүн бүлөсү.
— Кудайдан жакшы болушун тилейли байбиче.
— Ошол эле да, — Сапийна унчукпай калды, андан кийин кечки тамагына отурушту, негизи балдары ынтымактуу дагы болпоюп жоош, бири-бири менен чукулдашпай өз-өз ордуна отуруп калышат, бири-биринен сурап сабак даярдашат, улуусу кичүүсүнө түшүндүрүп берет, кыскасы ынтымак бар жерде ырыс бар дегендей бул үй-бүлөө адам суктанчу бүлөө. Нуралы менен Сапийна он-он жети жылдап жашап келе жатса дагы бири-бирине өйдө караган эмес. Ошол убакта совхоздун жетекчилери келип мал санак жүрүп жаткан, эртеси түш оой келип калды, Нуралы койлорун айдап келип короодо камап турган:
— Оо Нуке кандай, мал-жан аманбы? — деп зоотехник Болот кош колдоп учурашты, — Кана, өзүң эле айт, санайлыбы же такпы?
— Тагы-ы так, бирок санаганыңар дурус болоор.
— Эми сен ишеничтүү жигитсиң да, — Болот кыйшаңдай каткырды, Нуралы анын сырын жакшы билчү, мындайда ага сөзсүз бир койду союп арак-шарабын алдына коюп койсо ыраазы болот, Нуралы дароо эле түшүндү да Залкарды чакырып бир нерсе деди эле ал апасына жүгүрүп барып анан бир козуну союп баштады, ал күнү Нуралынын сыйын көрүшүп кызынын турмушка чыкканын угушуп ага жакшы тилектерин айтып бакылдап отуруп анан кетишти, ал учурда Совет өкмөтү жакшы атасынан айрылып улам бирөө келип кетип отуруп акыры Горбачев башына келип калган, заман олку-солку болуп турган кез, малды жакшы текшерилбей эле: «Мал бөлүнөт экен», — деп бири айтса: «Ой малды бөлгөндө кийин укум-тукумуна чейин карыз болуп калат дейт», — дешип ар ким ар сөздү айтып эл дүргүп турган учур. Нуралы малын тактап, өзүнө тиешелүүсүн агасыныкына алып барып коюп күтүп калды, Залкар мектепти бүтүп мал карашып жүрдү, ошол кезде аскерге дагы чакыруу токтоп баш аламан чалкеш убак болуп турган эле, Нуралы совхоздон элүү кой, эки уй алып, жашаган сарайын приватташтырып алды. Туралыга жыйырма кой, бир уй бир жылкы тийди, өзүндө дагы бир топ малы бар эле, баарын Нуралы багат, ошол жылы Зайна уулдуу болуп бешик той берди, андан соң себин алып барып келишти, Залкар үйлөнөм дегенде бирге отуруп ортого алышты:
— Кана, кызың кимдин кызы балам? — деди Нуралы.

<<2 of 30>>

🔥4
Click to add a comment
Айгүл ШАРШЕН

More in Айгүл ШАРШЕН

Кайталанган тагдыр

201913.01.2020

Түштөгү аян

201913.01.2020

Махабат азабы

201913.01.2020

Кең пейилдик бакыт

201913.01.2020

Табышмактуу тагдыр

201913.01.2020

Ынтымак

201913.01.2020

Коштошо албайм

201913.01.2020

Тирүүлүк шамы өчпөсүн

201913.01.2020

Өмүргө так калтырган күн

201913.01.2020
















error: Content is protected !!