Жомоктор

Бир шишиктен кутулам деп, экинчи шишикке тушукту

Бир шишиктен кутулам деп, экинчи шишикке тушукту

(Корей жомогу)
Бул окуя байыркы замандардын биринде болгон, ал учурда жолборс чылым чекчү, а айбанаттар адамча сүйлөшчү.
Бир айылда Пак жана Ким деген эки абышка жашаптыр. Экөөсүнүн тең моюнунда чоң шишик бар экен. Карыя Пак чынчыл жана ак пейил адам эле, айылдаштарынын баары кадырлашчу. А Ким тескерисинче, сараң жана чалпоо болчу.
Бир жолу ак пейил Пак отун алууга барып, тоонун бийик тарабына чыкты. Ошол күнү жолу болду: куураган жыгачтар абдан көп экен, ааламды унутуп, баш-оту менен отун балталап атты. Ишке аябай берилген экен, күн уясына батканын да сезбеди. Айлана караңгылыкка чөмүлдү, Пак чындап эле коркту. Отундарды баттан жыйыштырып, таңгактап, жонуна артты да тоодон түшө баштады.
Түн кирди. Карыя канчалык тез баспасын, үйүнө эрте жете албады. Тоодогу капчыгайлардын арасындагы жолдо караңгылыктан улам адашып, акырында бир капчыгайдан абдан эле эскирип калган алачыкты көрдү. Карыя кубанды: «Жолум болду! Бул жерге түнөйүн». Жонундагы отунду түшүрүп, алачыкка кирди. Жыгылайын деп араң эле туруптур, бирок Пак ачык асмандын алдында уктагандан көрө эски болсо да алачык жакшы деп чечти. Тезинен жата турган орун даярдап, кыңайды.
Пак абдан чарчаса да, негедир уйкусу келбеди, көпкө ары-бери оодарылды. Такыр эле уйкусу келбейт! Босогого отурду, түн капкараңгы жана тынч эле, бир гана кез-кезде жапайы жырткычтардын ыркыраган добушу угулуп турду. Ошол калыбында көпкө отурган Пактын бир кезде ырдагысы келди.
Пак абдан жакшы ырдачу, а бул жерде, тоонун түнкү тынчтыгында, добушу адаттагыдан да уккулуктуу чыкты. Биринин артынан экинчи ырды ырдап атты, анын ырын дарактар, чөптөр, чымчыктар да, дегеле тоодогу бардык тирүү жандыктар мемиреп тыңшап отургандай сезилди…
Капысынан сырттан кандайдыр бир шыбырт угулду. Караса эле, мүйүздүү шайтандар турат! Карыянын жүрөгү алкымына кептелди, качып кетүүгө камданды. Бирок, эң чоң шайтан анын колунан шап кармады:
– Карыя, коркпо, биз сага жаман ой менен эмес, ырыңды укканы келдик! Бизге дагы ырдап берчи!
Башка шайтандар да алакандарын чапкылап, карыядан ырдап берүүсүн өтүнүштү.
Карыя Пак тынчтанып, жеңилдене дем алды, анан ырдап баштады. Шайтандарга ыр абдан жакты, ыргагына келиштирип бийге түшүп, секиришти. Бир ыр соңуна чыга электе, шайтандар экинчи ырды суранышты. Аягында башкы шайтан мындай деди:
– Карыя, сага чоң рахмат! Ырларың бизге жакты. Уккулуктуу ырдаганды кайдан үйрөндүң эле?
Жооп иретинде карыя жылмайды:
– Кайдагы үн дейсиң!..
Бирок, шайтан сө-зүн бөлдү:
– Туура эмес сөздү айтпа, карыя! Сен чагымда, моюнуңдагы шишиктен улам жакшы ырдасаң керек, ырас айтамбы?
Пак каткырып жиберүүдөн араң карманды:
– Шишиктен уламбы? Балким, билбейм.
Карыя тамашалай, моюнундагы шишигин сылады.
Башкы шайтан ойлонуп, ойлонуп, мындай деди:
– Чындап эле! Шишиктен улам! Карыя, шигигиңди бизге сатпайсыңбы? Канча кааласаң, ошончо төлөйбүз.
Карыя коркуп кетти:
– Шишикти сатамбы?!
Калган шайтандар да жабыла суранышты:
– Сат, бизге сат!
– Негизи, шишик мага дайым тоскоол болот, силерге бергенге каршы эмесмин. Бирок, буга ырдын тиешеси жок.
А шайтандар карыя шишикти саткысы келбегендиктен, аларды алдап атат деп ойлошту. Дагы суранышты. Карыя макул болуудан башка арга таппады.
– Макул, шишикти берейин. Бирок, ырдоого жардам бербесе, мага капа болбогула.
– Кайдагы капа болууну айтасың! – дешти шайтандар кубанычтуу. Ошентишти да, карыянын шишигин жулуп алышты, акысына жык алтын, күмүш жана башка кымбат баалуу таштар толтурулган жащик карматышты.
Ошол убакта короздун кыйкырыгы угулду. Корккон шайтандан ирмемде жок болушту. Карыя Пак кубанды: жадаткан шишигинен да кутулду, акысына толтура кенч да алды. Таңдын атышын күтүп, үйүнө жөнөдү.
Ачкөз Ким Пак шигигин шайтандарга сатып, байып кеткенин угаары менен капчыгайга зуу койду.
Ким караңгы киришин күтүп, баягы алачыкка келди, босогодо отуруп ырдады. Киңкилдеген үн! Шайтандар көпкө күттүрбөдү. Аларды көрүп, Ким кубанды.
– Жакын келгиле! Жакшы ырдаганга жардам берчү шишигим бар. Алмашпайлыбы: мен силерге шишикти берем, а силер мага алтын менен күмүш бергиле.
– А сенин шишигиң ырдаганга жардам береби? – деп сурады башкы шайтан.
– Албетте! Менин шишигим кечээ силер сатып алган шишиктен да мыкты. Өзүңөр байкагыла! Бирок, эки эсе кымбат.
Башкы шайтан абдан ачууланды.
– Шишик дейсиңби! Ырдаганга жардам берет деп атасың, э? Кечээ биз алдандык, бирок, бүгүн сенин алдооңо жол бербейбиз! Сага көрсөтөбүз!
Ким коркуп кетти, титиреди, калтырады, ордунда катты.
Шайтандар аны кантип жазага тартуу керектигин көпкө талкуулашты. Акырында башкы шайтан айтты:
– Биз мындай кылабыз, кечээге шишикти алып келип, моюнуна кадап койгула.
Ошол замат Пактын шишигин алып келишип, Кимдин моюнуна кадашты, андан кийин жок болушту.
«Бир шишиктен кутулам деп, эки шишикке тушукту» деген илгерки макал ушундан кийин айтылып калган экен.

🔥0
Click to add a comment
Жомоктор

More in Жомоктор

Келесоолордун достугу – душмандардын кастыгына тең

201918.02.2020

Калым аким

201903.02.2020

Үпүп

201903.02.2020

Карга ийнеликти чокуй албады

201903.02.2020

Ашкабак улан

201903.02.2020

Акылдуу бала

201903.02.2020

Түлкү, марал жана карга

201903.02.2020

Алтын туфли

201917.01.2020

Бермет менен бака

201917.01.2020