Айгүл ШАРШЕН

Сыр катылган жалгыз там

Сыр катылган жалгыз там

<<1 of 50>>

Бул айылдын четиндеги өзгөчөлөнө салынган там жападан жалгыз эч ким кирбеген бойдон тураар эле. Ошол кездеги айылдагы үйлөрдөн башкача салынганы көрүнүп турчу, бирок дубалдары урап бузула баштагандан кийин да сыны кетпеген. Айылдын балдары ал жакка ойногону жөнөгөндө кары кишилер:

– Ал үйгө жакындоочу болбогула, ал үйдүн ээси бар, ыйык үй, — дешчү.

– Эмне үчүн ээси бар, эмне үчүн көрүнбөйт? — деп делдейе сураган балдарга:

– Ал көрүнбөгөн ээ, үйдү кайтарат, барган балдарды кармап алат, — дешип жакшылап түшүндүрө алышчу эмес. Гүлдөр бир күнү таенесинин жанына отуруп алып:

– Таене, тигил үйдүн ээси эмне үчүн кишиге көрүнбөйт, аны сен көрдүң беле? — деди кызыккандай.

– Секелегим десе, анын эмнесине кызыгып калдың, ал үйдүн ээси деле жок, болгону ал үйдө жакшы адамдар жашаган, бала-чакасы калбады, тукум курут болуп кемпир жалгыз жашап өттү, ошон үчүн эле ал үйгө эч ким барбайт.

– Балдары эмне болду эле? — Ого бетер кызыга сурады секелеги.

– Балким анын балдарынын тукум курут болгонуна чоң аталарынын алтынынын зыяны тийгендир… — таенеси ойлуу телмирди, — жакшы жашашкан экен.

– Айтып берчи таене, мен билгим келип атат?

– Макул секелегим, сербейген чачыңдан садагасы, дегеле кызыгып калдың, айтса айтып берейин. Мындан отуз-кырк жылдар мурун, согуштун алдында болгон экен… 1918-жылдар.. .

Жандардын ата-бабасынан бери бийликчи жүрүп, эл башкарып, болуш-бий болуп келишкен экен. Куту бий өлөөрүн алдын ала билип оорубай этпей туруп эле эки уулун чакыртып алып сөз баштады:

– Балдарым, менин сапарым карып баратат, үч күндөн кийин мен биротоло араңардан кетем, ызаат-сыйымды жасап, атамдын жанына койгула, — деди эле эки баласы тең ишенбей күлүп сурашты:

– Койсоңчу ата тамашаңды, кантип эле, жакшынакай туруп жаман сөздү айтпачы, — деди улуу уулу Койчубек.

– Азыр сиз күүлүү элесиз, андай сөз сизге жарашпайт, андан көрө көп жашап биздин сыйыбызды көрүп доор сүрөөр кезиңиз, — Жандар да ишенбеди.

– Жо-ок балдарым, мага ишарат берилди, атам да өзүнүн өлөөрүн билген, биздин урук ушундай балам, андан көрө мени жакшылап уккула, — дегенде эки уулу тең бир-бирин карап кулак төшөгөндөн башка сөз айтышпады.

– Мен өлгөндөн кийин байлык талашып элге уят болбогула! Малды тең экиге бөлгүлө, Жандар менин ордумду ээлейт, — деди ойлуу, башын эңкейте эки уулун өзүнө жакындата шыбырады, — катылган казынаны өзүм бөлүп берем, алтындын арты өкүнүч, өлүм менен бүтөт. Эч ким билбеши керек, балдарыңарга да кийин айткыла, — деди да: — Бара бергиле, арманым жок, айтчуумду айттым, эми апаңар менен коштошуп алайын, — деп отурган жерине кыңкайды.

Айткандай эле үчүнчү күнү таң эрте Куту бийдин үйүнөн өкүрүк чыкты. Ызаат-сый жасап атасынын жанына койгондон кийин дүйнө-мүлкүн экиге бөлүп, Жандар бий болду. Ал өтө залим адам эле. Жинине тийгенди өлтүрө жаздап сабачу. Жылдар өтүп эки аялынан балалуу болбой, үчүнчү аял алса да балалуу болбоду. Койчубектин улуу уулу атасына: «абамдын баласы болбогондон кийин, анын ордуна мен бий болушум керек, ал карып калды», — деп тынчы кете баштады. Аны Жандар инисинин көз-карашынан эле сезчү: «бул бала өткүр чыгат, бий, болуш болууга жарайт, өз уругум эмеспи, балам болбогондон кийин ордумду берип карыганда жаман көрүнбөй тынч жүрсөмбү», — деп ойлонуп кайра дагы бир жолу үйлөнгүсү келди: «Төрт аял алып, бирине дагы балалуу боло алган жок. уруксуз деп кепке каламбы, чындап какбаш атка кономбу, ээ жараткан, айыбым кайсы, жок дегенде бир эле туяк берип койсоң ошону кубат кылып өлсөм да ток пейил болуп өлбөйт белем, алтымыштан ашканда мага ким, кайсы кыз тийет, тийген күндө да төрөп береби?» — деп ойлоду да, жүрөксүгөнү менен өзүн бир сынап көргүсү келди. Ошол карыган кезде тагдыр аны кандай калчаарын билбеди, тек жашоодон көптү үмүт эткен адам, көп пенде катары үмүттүн жарык шооласы аны алга карай жетелеп үйдөн аттанып чыкты.

<<1 of 50>>

Click to add a comment
Айгүл ШАРШЕН

More in Айгүл ШАРШЕН

Өмүрдү өксүткөн сезим

201926.06.2019

Томолой жетим

201917.06.2019

Кайрымсыз уул кайгысы

201912.05.2019

Айтылбай калган аруу сезим

201912.05.2019

Сүйүүдөн тамган үч тагдыр

201911.05.2019

Күкүк эне же сойкунун тагдыры

201911.05.2019

Жаза

201910.04.2019

Кызганыч

201909.04.2019

Намыс

201908.04.2019