Жомоктор

Ханбийке – бака

Ханбийке – бака

(Мон (Бирма) жомогу)
Байыркы заманда бир өлкөдө жашаган кемпир-чалдын жети кызы болгон экен. Кейиштүүсү, жети кыздын эң кенжеси бака эле. Ата-эне бака кызды чоң сандыкка салышып, башка кыздарындай эле мээрим төгүп өстүрүп атышты. Бака адамча сүйлөгөнгөүйрөнгөн.
Күндөрдүн биринде өлкөнүн ханы ак сарайында колукту тандоо аземин өткөрдү. Анын уулу, ханхаада, бой тартып калгандыктан колукту издөөнүн убакыт-сааты жетти. Салт боюнча, өлкөнүн бардык бойго жеткен кыздары сарайга келиши керек эле. Алардын арасынан ким ханзаадага жакса, ошого баш кошмок.
өлкө боюнча жарчылар айыл-шаарды кыдырып, азем кайсы күнүөтөөрүн кабарлашты. Ошентип, белгиленген күн да келип, кыздар хан сарайга чубап келе башташты.
Кемпир-чалдын алты кызы да колукту тандоо аземине барууга камынышты. А кенже кыз, бака, алардан суранды:
– Эжекелерим, мен да силер менен барсам болобу?
Бирок, эжелери анын суранычын аткарууну каалашпады:
– Бул бизди шылдың гана кылат, — деп ачууланышты, — Биз менен бака-сиңдибиз барса башкалар кандай кабыл алат! Маскаралап «Бака үй-бүлө» дешсе керек! Анын үстүнө хандын аземине баруу бакалардын иши эмес!
Алтоосунун ар бири албетте, хандын уулуна жагынууну абдан каалап турушкан. Болгон кооз көйнөктөрүн кийишип, сарайга жөнөштү.
Эжекелери кеткенден кийин бака сандыктан ыргып чыкты, элге көрүнбөгөн жол менен ак сарайга бет алды. Жолдо коюу бамбук дарактары тарапка бурулуп, ошол жерге бака кабыгын чечип таштады. Көз ирмемде Ай десе айдай, Күн десе күндөй буралган сулуу кызга айланды.
Кенже кыз сулуу кыздын кейпинде ак сарайга жөнөдү.
Хандын мураскери ханзаада сарайга кирип келаткан ааламда теңдеши жок сулуу кызды көрөөрү менен сүйүп калды да, «колуктум» деп атоону чечти. Бирок, ханзаадаларга таандык мүнөз – сабырдуулук менен өзүн кармады. Кыз кайдан келгенин, ата-энеси ким экенин да сураштырбады. Булардын баарын кийинчерээк жасайм деп ойлоду.
Тандоонун биринчи күнү ханхаада кимге көңүлү түшкөнүн жашыруун кармады. Бардык кыздарды кымбат коноктордой кабыл алып, ар түркүн даамдар менен сыйлады – ошентип, аземдин биринчи күнү соңуна чыкты.
А бака салтанаттан кийин эч кимге көрүнбөй келген жолу менен үйүнө кайтты. Баягы коюу бамбук дарактарына барып, калтырган бака кабыгын кийди да, кайрадан баканын кейпине келди. Алты эжеси келгиче эч нерсе болбогондой сандыкта отуруп калган.
Кийинки күнү да ханзаада колукту тандоо аземин улантты. Алты кыз бактысын сынап көрүүүчүн дагы ак сарайга барышты. Кенже кыз – бака «Мени да кошуп алгылачы»,-деп дагы суранды, бирок бул жолу да эжекелери баш тартып, өздөрү кетишти.
Эжекелеринин артынан каалга жабылаары менен бака-кыз сандыктан ыргып чыгып, токойдогу жалгыз аяк жолго түшүп, ак сарайга жөнөдү. өткөн жолкудай эле бамбук дарактарына бурулуп, бака кабыгын чечти да, бир заматта сулуу кызга айланды.
Ханзаада бул сулуу кызды кайрадан көргөндө анын кимдигин сураштырууну чындап чечти.
Колукту тандоо аземинин экинчи күнү да соңуна чыгып баратты. Хандын уулу дагы деле кайсы кызды аялдыкка ала турганын жарыялабады. Кыздар биринин артына бири кетип, тарай башташты. Сулуу бака – кыз да үйүнө кетүүгө ашыкты. Токойдогу жашыруун жалгыз аяк жолго түшүп, бамбук дарактары тарапка бурулду. Бака кабыгын таап кийди да, бакага айланды. Эжелери кайтып келишкенде, ал сандыгында отурган.
Ал токойду аралап жалгыз аяк жол менен кеткенин эч ким көрбөдү деп ойлогон. Бирок, андай эмес болчу: бир адам анын жасаган ар бир ишине көбө болду. Бул адам хандын мураскери, кадимки ханзаада эле. Ханзаада сулуу кыз сарайдан чыгаары менен артынан аңдып жүрүп отурган, баарын көрдү, ал турмак сандыгына секирип түшкөнүн да. Эми ал баарын билет, сулуу кыз бака экенин да түшүндү.
Арадан бир жума өткөндөн кийин кемпир-чал жана алардын жети кызы жашаган үйгө хандын министрлери жана кеңешчилери келишти, артта кызматкерлер чүмбөттү замбилди көтөрүп алышкан. Алты кыздын жүрөгү болкулдады: кимисин ханзаада аялдыкка тандады? Бирок, кеңешчилер алты кыздын бирине да көңүл бурушпады. Бака отурган сандыкты чүмбөттүү замбилге салышты да, артка бурулушту.
өлкөдөгү бардык адамдар ханзаада колукту тандоо аземинде бир да кызды жактырбай, жети кыздын кенжеси – баканы тандаганына таң калышып, боорлору эзилгиче күлүштү.
Шылдыңдоолор хандын кулагына да жетти, ал абдан намыстанды. Уулун мураскер болуу укугунан ажыратып, ак сарайдан кубалады.
Ханзаада хандын буйругуна ылайык, ак сарайдан кетип, шаардын чет жагынан орун алды да, тынч жашай баштады.
Бака болсо хандын уулу өзүн тандагандан бери бир да жолу адам кейпине келбеди. Бирок, ханзаада ар бир түнү укмуштуудай сулуу кыз жанына келгенин түшүндө көрүп жүрдү. Ошентип, бака менен ханзааданын эки жашоосу болду: биринчисинде, алар эки башка дүйнөнүн өкүлдөрү болсо, экинчисинде, арадагы тоскоолдукка карабай, бирин бири аябай сүйүшчү, өздөрүн бактылуу сезишти.
Бирок, ханзаадага түштөр дүйнө-сүндө адам кейпиндеги сүйүктүүсүнө жолугуп, ойгонгондон кийин жанынан баканы көрүү оңой болбоду. Анан бака дайыма сулуу кызга айланып жүрүүсүүчүн эмне кылуу керектигин ойлонуп баштады.
Бир жолу ханзаада уктагандай түр көрсөтүп, көзүн жумган тейде сулуу кыз качан жанына келээрин күтүп атты. Түн жарымынан оогондо сулуу кызды көрдү. Сандыктан бака ыргып чыгып, үстүндөгү баканын кабыгын чечип, айчырай кызга айланганын да көз жаздымынан кетирбеди. Так ошол ирмемде, ханзаада ордунан ыргып туруп, баканын кабыгын алоолонгон отко таштады. Эми сулуу кыз бакага айлана албайт, анткени, кабыгы күйүп кетти.
Ошол күндөн тартып, ханзаада бактылуу адамга айланды. Сүйүктүүсүн дайыма сулуу кыздын кейпинде көрдү, эч кандай кайгыга кайра бет келишпеди.
Бул таң калыштуу окуянын кабары ханга да жетти. Хан абдан кубанды. Анткени, эми ал уулун кайрадан мураскер деп жарыялагандан уялбайт болчу.
Ханзааданын аялынын сулуулугун сүрөттөгөнгө сөз жетпейт. Ошондон бери ал өлкөнүн эли эң сулуу кыздарды «кенже» деп аташат, аны менен жети кыздын кенжеси, бака-кыздын чырайын даңазалоону каалашат.

🔥0
Click to add a comment
Жомоктор

More in Жомоктор

Ачкөз

201928.04.2020

Жаныбарлар кантип жыл сүрүштүрүүгө кезекке тизилишкен?

201928.04.2020

Цикадо кичинекей мүйүзүн кантип жоготту?

201928.04.2020

Манора

201928.04.2020

Эмне үчүн деңиздин суусу туздуу?

201928.04.2020

Таранчы

201928.04.2020

Келесоолордун достугу – душмандардын кастыгына тең

201918.02.2020

Калым аким

201903.02.2020

Үпүп

201903.02.2020

















Яндекс.Метрика




error: Content is protected !!